Nếu như trước đây, sân trường là nơi chúng ta gặp gỡ, trò chuyện, vui chơi và học tập thì ngày nay, không gian mạng cũng đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi chúng ta.
Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, chúng ta có thể học tiếng Anh, tìm kiếm kiến thức, xem video, kết nối bạn bè, cập nhật tin tức và khám phá cả thế giới. Facebook, TikTok, YouTube, Zalo hay các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra rất nhiều cơ hội học tập và sáng tạo.
Nhưng các bạn có biết không? Đằng sau những lượt thích, những bình luận và những đường link tưởng chừng vô hại đôi khi lại là những nguy cơ mà chúng ta không thể xem nhẹ.
Không gian mạng không phải là thế giới ảo để chúng ta muốn làm gì cũng được. Những gì chúng ta đăng tải, chia sẻ và bình luận đều có thể để lại hậu quả thật trong cuộc sống.
Vậy, là học sinh Trường THCS Vũ Dũng, chúng ta cần làm gì để trở thành những người trẻ thông minh, bản lĩnh và có trách nhiệm trên không gian mạng?
1. Những nguy cơ đang hiện hữu – Đừng nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ gặp phải!
Thứ nhất: Lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi nhờ trí tuệ nhân tạo (AI).Chắc hẳn nhiều bạn đã từng nghe đến công nghệ Deepfake – công nghệ có thể tạo ra hình ảnh, video hoặc giọng nói giả giống người thật đến mức khó nhận biết.
Hãy thử tưởng tượng: Một ngày, bạn nhận được cuộc gọi video có hình ảnh và giọng nói giống hệt bố mẹ, người thân hoặc thầy cô, yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã xác thực hoặc làm theo một việc gì đó thật gấp. Liệu bạn có nhận ra đó là giả mạo không?
Đây không còn là câu chuyện trong phim khoa học viễn tưởng. Ngày 08/9/2026, Bộ Công an đã cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo trên không gian mạng, trong đó có thủ đoạn sử dụng AI, Deepfake, DeepVoice để giả danh người thân, cơ quan chức năng và tổ chức nhằm chiếm đoạt tài sản.
Đặc biệt, tại Hải Phòng, ngày 01/10/2026, Công an đã cảnh báo thủ đoạn giả danh cán bộ công an gọi điện cho phụ huynh, yêu cầu cập nhật định danh điện tử cho trẻ em, sau đó dụ truy cập đường link lạ, cài ứng dụng giả mạo hoặc cung cấp mã OTP.Bài học dành cho chúng ta: Không vội tin vào hình ảnh, giọng nói hay một cuộc gọi bất ngờ. Khi có yêu cầu liên quan đến tiền bạc, thông tin cá nhân, hãy xác minh lại bằng cách gọi trực tiếp cho người thân hoặc hỏi thầy cô, cha mẹ.
Thứ hai: Bắt nạt trên mạng – Một bình luận có thể trở thành vết thương thật.
Có thể trong lớp chúng ta từng xảy ra tình huống: Một bạn bị chụp ảnh lúc đang ngủ gật, đang ăn hoặc có biểu cảm ngộ nghĩnh. Một người đăng ảnh lên nhóm lớp để trêu đùa, những người khác liên tục thả biểu tượng cười, bình luận chế giễu, thậm chí chia sẻ sang các nhóm khác.
Người đăng có thể nghĩ rằng mình chỉ đang vui đùa. Nhưng người bị đưa lên mạng có thể cảm thấy xấu hổ, tổn thương, ngại đến lớp và mất tự tin.
Đó chính là một hình thức bắt nạt trực tuyến.
Các bạn hãy nhớ: Đừng biến nỗi buồn của người khác thành trò giải trí của mình!
Không bình luận ác ý, không chia sẻ hình ảnh riêng tư khi chưa được đồng ý, không tham gia các hội nhóm chuyên nói xấu, xúc phạm hay cô lập bạn bè.
Nếu chứng kiến một bạn bị bắt nạt, đừng hùa theo và cũng đừng im lặng trước hành vi sai trái. Hãy động viên bạn, lưu lại bằng chứng phù hợp và báo với giáo viên hoặc người lớn đáng tin cậy.
Thứ ba: Tin giả, video giả và những trào lưu độc hại.
TikTok, Facebook và YouTube có vô số video hấp dẫn. Nhưng không phải video nào có hàng triệu lượt xem cũng là đúng sự thật; không phải thông tin nào được nhiều người chia sẻ cũng đáng tin cậy.
Ví dụ: Một tài khoản đăng thông tin sai lệch về nhà trường, giáo viên hoặc một học sinh nào đó. Chỉ trong vài phút, thông tin có thể được chia sẻ rộng rãi, gây hiểu lầm và ảnh hưởng đến danh dự của người khác.
Một số video còn cổ súy các thử thách nguy hiểm, hành vi phản cảm hoặc những trào lưu bất chấp sức khỏe, tính mạng để câu lượt xem.
Vì vậy, trước khi nhấn nút chia sẻ, hãy tự hỏi:
- Thông tin này có nguồn đáng tin cậy không?
- Nội dung này có đúng sự thật không?
- Việc chia sẻ có gây tổn thương hoặc ảnh hưởng đến ai không?
Hãy nhớ: Một cú nhấp chuột có thể lan tỏa điều tốt đẹp, nhưng cũng có thể tiếp tay cho tin giả và những hành vi sai trái.
Thứ tư: Sử dụng AI trong học tập phải thông minh và có trách nhiệm.
AI đang trở thành một công cụ hữu ích đối với học sinh. Chúng ta có thể sử dụng AI để giải thích một bài Toán khó, luyện tiếng Anh, tìm ý tưởng làm bài thuyết trình, hỗ trợ viết chương trình trò chơi hoặc thiết kế sản phẩm học tập.
Tuy nhiên, AI không phải lúc nào cũng đúng.
Nếu chúng ta sao chép toàn bộ câu trả lời của AI mà không kiểm tra, không suy nghĩ, không hiểu nội dung thì lâu dần sẽ hình thành thói quen phụ thuộc vào công nghệ.
Đặc biệt, không đưa ảnh cá nhân, thông tin gia đình, số điện thoại, địa chỉ nhà, mật khẩu hoặc dữ liệu riêng tư lên các công cụ AI không rõ mức độ bảo mật.
Hãy sử dụng AI như một người trợ lý hỗ trợ học tập, chứ không phải một công cụ làm thay mọi việc.
2. Năm nguyên tắc vàng để học sinh THCS Vũ Dũng tham gia không gian mạng an toàn
1. Bảo vệ thông tin cá nhân
Không công khai địa chỉ nhà, số điện thoại, mật khẩu, mã OTP, hình ảnh giấy tờ và thông tin riêng tư. Đặt mật khẩu mạnh, bật xác thực hai lớp khi có thể.
2. Không click bừa – Không tin vội
Không truy cập đường link lạ, không quét mã QR không rõ nguồn gốc, không tải ứng dụng theo yêu cầu của người lạ.
3. Kiểm chứng trước khi chia sẻ
Đọc kỹ nguồn tin, đối chiếu thông tin từ các kênh chính thống. Không phát tán tin giả, hình ảnh giả mạo hoặc nội dung chưa được xác minh.
4. Văn minh trong từng bình luận
Tôn trọng người khác, không xúc phạm, chế giễu, bắt nạt hoặc phát tán hình ảnh riêng tư của bạn bè.
5. Làm chủ thời gian và công nghệ
Sử dụng Internet phục vụ học tập, giải trí lành mạnh; không để điện thoại, trò chơi và mạng xã hội chi phối việc học, giấc ngủ và các mối quan hệ ngoài đời thực.
3. Nếu gặp sự cố trên mạng, chúng ta phải làm gì?
Các em hãy ghi nhớ một điều rất quan trọng: Khi bị đe dọa, lừa đảo, dụ dỗ, quấy rối hoặc bắt nạt trên mạng, đừng xấu hổ, đừng sợ bị trách mắng và tuyệt đối đừng âm thầm chịu đựng.
Hãy thực hiện 4 bước:
- DỪNG LẠI: Không tiếp tục trò chuyện, không chuyển tiền, không gửi hình ảnh hay thông tin riêng tư theo yêu cầu đáng ngờ.
- LƯU BẰNG CHỨNG: Giữ lại tin nhắn, tài khoản, số điện thoại, đường link, ảnh chụp màn hình có liên quan; không tự ý phát tán nội dung nhạy cảm.
- CHẶN VÀ BÁO CÁO: Sử dụng chức năng chặn, báo cáo tài khoản vi phạm trên nền tảng.
- TÌM KIẾM SỰ GIÚP ĐỠ: Báo ngay với cha mẹ, giáo viên chủ nhiệm, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy. Trường hợp có dấu hiệu phạm pháp, cần thông báo cơ quan Công an. Khi trẻ em cần tư vấn, hỗ trợ, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.
Một điều đáng chú ý là trong năm 2026, chiến dịch toàn quốc “Không Một Mình – Kết nối không tổn thương” được triển khai từ ngày 10/10 đến 10/12, nhằm bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trước nguy cơ xâm hại trên không gian mạng. Thông điệp của chiến dịch rất gần gũi với chúng ta: Khi gặp vấn đề trên mạng, các bạn không phải đối mặt một mình.
4. Học sinh THCS Vũ Dũng – Hãy trở thành những công dân số tích cực!
Tháng 9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn triển khai giáo dục an toàn mạng toàn diện trong các cơ sở giáo dục phổ thông năm học 2026–2027. Nội dung không chỉ dừng lại ở việc phòng tránh lừa đảo mà còn hướng đến xây dựng kỹ năng số, bảo vệ quyền riêng tư, ứng xử văn minh, sử dụng AI có trách nhiệm và chăm sóc sức khỏe tinh thần trên môi trường mạng.
Điều đó cho thấy an toàn mạng không phải là việc của riêng thầy cô, cha mẹ hay các cơ quan chức năng. Đó là trách nhiệm của mỗi chúng ta.
Là học sinh Trường THCS Vũ Dũng, chúng ta hãy cùng nhau thực hiện những việc làm thiết thực:
- Mỗi học sinh hãy là một người sử dụng Internet thông minh.
- Mỗi lớp học hãy xây dựng một môi trường mạng đoàn kết, không có bắt nạt trực tuyến.
- Mỗi lượt chia sẻ hãy mang đến một thông tin tích cực.
- Mỗi bình luận hãy thể hiện sự tôn trọng và văn hóa.
- Mỗi khi phát hiện nội dung xấu, độc, hãy chủ động cảnh báo và tìm kiếm sự hỗ trợ.
Đừng chạy theo lượt thích, đừng đánh đổi sự an toàn của bản thân để có vài phút nổi tiếng trên mạng. Đừng để một chiếc điện thoại thông minh biến chúng ta thành những người thiếu suy nghĩ và thiếu trách nhiệm.
Hãy nhớ rằng, một học sinh có văn hóa không chỉ thể hiện qua lời nói, hành động ở trường lớp mà còn thể hiện qua từng dòng trạng thái, từng bình luận và cách ứng xử trên không gian mạng.
Hãy để công nghệ mở rộng tri thức, chứ đừng để công nghệ kiểm soát cuộc sống của chúng ta!
5. HỌC SINH THCS VŨ DŨNG VỚI THÔNG ĐIỆP “5 KHÔNG – 5 CÓ”
5 KHÔNG
- Không tiết lộ thông tin cá nhân.
- Không truy cập đường link đáng ngờ.
- Không tin và chia sẻ tin giả.
- Không bắt nạt, xúc phạm người khác.
- Không gặp gỡ người lạ quen qua mạng khi chưa có sự đồng ý và hỗ trợ của người lớn.
5 CÓ
- Có kỹ năng tự bảo vệ mình.
- Có tư duy kiểm chứng thông tin.
- Có văn hóa khi giao tiếp trực tuyến.
- Có trách nhiệm khi sử dụng AI.
- Có ý thức lên tiếng và tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp nguy hiểm.
AN TOÀN TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG - BẮT ĐẦU TỪ CHÍNH BẠN!
Trường THCS Vũ Dũng – Kết nối an toàn, lan tỏa yêu thương, kiến tạo tương lai số!
Xin chúc các thầy cô giáo và toàn thể các bạn học sinh luôn mạnh khỏe, vui vẻ, học tập tốt và trở thành những công dân số thông minh, bản lĩnh, trách nhiệm!
Xin trân trọng cảm ơn!
Một số nguồn thông tin thời sự có thể sử dụng khi tuyên truyền
Đây là những thông tin thực tế năm 2026, giúp bài tuyên truyền có tính cập nhật và tăng sức thuyết phục:
- Bộ Công an – Cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo trên không gian mạng năm 2026.
- Công an Hải Phòng – Cảnh báo giả danh công an yêu cầu đăng ký định danh điện tử cho trẻ.
- Báo Chính phủ – Chiến dịch Không Một Mình năm 2026.
- Hướng dẫn giáo dục an toàn mạng toàn diện trong trường phổ thông năm học 2026–2027.
